काठमाडौं, १९ असार। त्रिभुवन विश्वविद्यालय (त्रिवि) को उपकुलपतिमा प्राध्यापक डा. भोला थापा नियुक्त भएसँगै देशको सबैभन्दा ठूलो विश्वविद्यालयको नेतृत्व नयाँ हातमा पुगेको छ। काठमाडौं विश्वविद्यालयका पूर्वउपकुलपति थापासँग अब लामो समयदेखि शैक्षिक, प्रशासनिक र संरचनागत समस्याले जकडिएको त्रिविलाई सुधार्ने ठूलो जिम्मेवारी आएको छ।

इन्जिनियरिङ शिक्षा, ऊर्जा प्रविधि र अनुसन्धान क्षेत्रमा तीन दशकभन्दा बढी अनुभव हासिल गरेका थापा विश्वविद्यालय व्यवस्थापनमा पनि सफल नेतृत्वका रूपमा चिनिन्छन्। केयूमा उपप्राध्यापकबाट सुरु भएको उनको यात्रा प्राध्यापक, डिन, रजिस्ट्रार हुँदै उपकुलपतिसम्म पुगेको थियो। केयूमा रहँदा उनले अनुसन्धान, अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य, नयाँ शैक्षिक कार्यक्रम र गुणस्तर सुनिश्चिततामा जोड दिएका थिए।

उनको नेतृत्वमा केयूमा योग अध्ययन, ‘ब्याचलर्स इन क्राफ्ट एन्ड डिजाइन’ तथा ‘ब्याचलर्स इन हेरिटेज’ जस्ता नयाँ शैक्षिक कार्यक्रम सुरु भएका थिए। शिक्षकको क्षमता अभिवृद्धिका लागि तालिम कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुका साथै विदेशी विश्वविद्यालयसँग सहकार्य विस्तार गर्ने पहल पनि गरिएको थियो।

अब भने थापाको अगाडि केयूभन्दा धेरै ठूलो र जटिल संस्था छ। देशभरका आंगिक तथा सम्बन्धन प्राप्त क्याम्पसमार्फत उच्च शिक्षा सञ्चालन गरिरहेको त्रिविमा अधिकांश विद्यार्थी अध्ययनरत छन्। लामो समयदेखि परीक्षा र नतिजा प्रकाशनमा ढिलाइ, शैक्षिक क्यालेन्डरको अव्यवस्था, प्रशासनिक विवाद, तालाबन्दी, राजनीतिक हस्तक्षेप तथा सुशासनका प्रश्न त्रिविका प्रमुख चुनौतीका रूपमा रहेका छन्।

विद्यार्थीहरू समयमै परीक्षा र नतिजाको माग गर्दै आएका छन्। प्राध्यापक र कर्मचारी व्यवस्थापन, अनुसन्धानको स्तर उकास्ने, डिजिटल प्रशासन विस्तार गर्ने तथा विश्वविद्यालयप्रतिको जनविश्वास पुनःस्थापित गर्ने जिम्मेवारी पनि नवनियुक्त उपकुलपतिसामु छ। सरकारले विश्वविद्यालयमा सुशासन कायम गर्ने, अध्ययन बिदा र विश्वविद्यालयको सम्पत्तिसम्बन्धी अनियमितताको छानबिन गर्ने तथा शैक्षिक सुधारलाई प्राथमिकतामा राख्ने संकेत गरिसकेको छ। त्यसैले थापाको कार्यकाल केवल नियमित प्रशासन सञ्चालनमा सीमित रहने छैन, सुधारका ठोस परिणाम दिनुपर्ने अपेक्षा पनि उत्तिकै छ।

जलविद्युत्, हाइड्रोलिक टर्बाइन, ऊर्जा प्रणाली, हरित हाइड्रोजन तथा हाइड्रो–मेकानिकल प्रणालीमा अनुसन्धान गरेका थापाका सयभन्दा बढी अन्तर्राष्ट्रिय शोधपत्र प्रकाशित छन्। राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय शैक्षिक संस्थामा नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गरिसकेका उनी अब आफ्नो अनुभव त्रिभुवन विश्वविद्यालयको रूपान्तरणमा उपयोग गर्न चाहन्छन्।

त्रिविले लामो समयदेखि भोग्दै आएको शैक्षिक र प्रशासनिक संकट समाधान गर्न नयाँ नेतृत्वप्रति विद्यार्थी, शिक्षक, कर्मचारी र सरोकारवालाको अपेक्षा उच्च छ। तर ती अपेक्षालाई व्यवहारमा रूपान्तरण गर्न थापाले विश्वविद्यालयभित्र सहकार्य, पारदर्शिता र प्रभावकारी निर्णय क्षमताको प्रदर्शन गर्नुपर्ने देखिन्छ।

त्रिभुवन विश्वविद्यालयको नेतृत्व सम्हालेसँगै थापाले केवल एउटा पद होइन, नेपालको उच्च शिक्षाप्रतिको भरोसा पुनःस्थापित गर्ने जिम्मेवारी पनि बोकेका छन्। उनको कार्यकालले त्रिवि सुधारको नयाँ अध्याय सुरु गर्छ वा पुरानै समस्याको निरन्तरता कायम रहन्छ भन्ने प्रश्नको उत्तर अब आगामी दिनका कामले दिनेछ।