नासाले ( NASA )मानव इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो  र अत्याधुनिक   जेम्स वेब स्पेस  टेलीस्कोप’, (James Webb Space Telescope  ) लाई अन्तरिक्षमा  पठाएको छ  । १० अर्ब अमेरिकी डलर को लागतमा बनेको यो टेलिस्कोपले  करिब १३•८ अर्ब वर्ष अगाडीको विगत (Past ) लाई देखाउने छ  ।

यसले हामी मानव प्रजातिको  ब्रह्माण्डको बरेको  सोचाई नै  परिवर्तन गरिदेन छ । (JWST )यो टेलीस्कोप लाई  आज दक्षिण अमेरिकामा स्थित फ्रान्सेली गुयाना बाट यूरोपियन एरियन-५ रकेट  ई.सी.ए द्वारा   २५ डिसेम्बर २०२१नेपाली समय अनुसार पुस १० गते बेलुकि ६:०५ मिनेटमा अन्तरिक्षमा  पठाईएको छ ।

  जेम्स वेब स्पेस टेलिस्कोप अभियानका उद्देश्यहरू !

यस टेलिस्कोपको वैज्ञानिक अभियानमा मुख्य चार भागहरू  छन्।  

पहिलो: महाविस्फोट ( Big Bang ) पछि ब्रह्माण्डमा बनेको पहिलो  आकाश गंग ( Galaxy ) र ताराको खोज गर्ने । 

दोस्रो: आकाशगंगाहरूको  ( Galaxies ) गठन र विकासको अध्ययन गर्न। 

तेस्रो: ताराहरू र ग्रह प्रणालीहरूको (अन्य सौर्य मण्डलहरु ) गठन  बारे बुझ्ने र।

चौथो: जीवनको उत्पत्ति र ग्रह प्रणालीहरूको अध्ययन गर्ने ।

साथै ब्रह्माण्ड सुरुवात  महाविस्फोट ( Big bang)  देखि ग्यालेक्सि ,ब्ल्याक होल , तारा , सौर्यमण्डलहरु र ग्रहको उत्पत्ति पनि समावेश भए संगै  हालसम्म खोजि गरेका 4000 हजार भन्दा धेरै ग्रहमा एलियल ( Alien) सभ्यताको पनि खोजि पनि गर्ने छ ।

यस टेलीस्कोप द्वारा हामी  बिग ब्याङ (Big bang ) को 100 ~350 मिलियन वर्ष पछिको पछिको ब्रह्माण्ड को सुरुवात लाई देख्न छौ , ब्रह्माण्डको  पहिलो प्रकाश ( light ) लाई देख्न समेत  सक्षम हुने छौ ।

प्रक्षेपण र कक्षा

JWSTलाई पृथ्वीबाट करिब १५ लाख किलोमिटरको दूरी टाढा अन्तरिक्षमा स्थापित गरिनेछ ।  यदि यो अन्तरिक्षमा सुरक्षित रहेर कुनै उल्कापिण्ड वा सौर्य आँधीबाट क्षति नभएको खण्डमा यो टेलिस्कोपले ५ देखि १० वर्षसम्म काम गर्नेछ ।

हबल टेलिस्कोपको विपरीत, JWST ले सूर्यको परिक्रमा गर्नेछ।  हबल टेलिस्कोपले पृथ्वीलाई परिक्रमा गर्छ, जबकि JWST, पृथ्वीबाट लगभग 1.5 मिलियन किलोमिटर टाढाबाट सूर्यको परिक्रमा गर्नेछ र दोस्रो Lagrange बिन्दु (L2) नजिकै अवस्थित हुनेछ। 

JWST को सावधानीपूर्वक चयन गरिएको स्थान ले टेलिस्को लाई सधैं सूर्यबाट टाढा रहेको सुनिश्चित गर्दछ, जुन ब्रह्माण्डको अति-संवेदनशील अवलोकन गर्न आवश्यक छ। 

यद्यपि, यसको मतलब यो पनि हो कि हबलको विपरीत, JWST लाई अन्तरिक्ष यात्रीहरूले सुधार गर्न सक्दैन, त्यसैले यसको प्रक्षेपण र तैनाती सबैभन्दा चुनौतीपूर्ण अन्तरिक्ष अभियानहरू मध्ये एक हो र त्रुटिको लागि कुनै ठाउँ छोड्दैन।

JWST को अण्डाकार कक्षा र अर्ध-स्थायी दोस्रो Lagrange बिन्दु L2 वरिपरि 8 मिलियन किलोमिटर (5 मिलियन माइल) को त्रिज्या हुनेछ।  पृथ्वी-सूर्य L2 बिन्दु (जहाँबाट वेब टेलिस्कोपले आफ्नो कक्षमा परिक्रमा गर्नेछ) पृथ्वीबाट 1.5 मिलियन किलोमिटर (930,000 माइल) टाढा छ।  यो दूरी पृथ्वी र चन्द्रमा बीचको दूरीको चार गुणा बढी छ।

पृथ्वीको कक्षा बाहिर रहेका वस्तुहरूलाई सूर्यको परिक्रमा गर्न सामान्यतया एक वर्षभन्दा बढी समय लाग्छ।  यद्यपि L2 बिन्दुमा गुरुत्वाकर्षण बल  (विशेष गरी सूर्य र पृथ्वीको अतिरिक्त तान्ने बल ) सन्तुलित हुन्छ।  यसको अर्थ JWST र पृथ्वीले एकैसाथ सूर्यको परिक्रमा गर्नेछन्।  सूर्य र पृथ्वीको संयुक्त गुरुत्वाकर्षण बलले अन्तरिक्ष यानलाई यस बिन्दुमा राख्नेछ।

सैद्धान्तिक रूपमा, अन्तरिक्ष यानलाई L2 बाट गुज्रिरहेको कक्षाको परिक्रमा गर्न कुनै थप धक्काको आवश्यकता पर्दैन, यसले स्वचालित रूपमा पृथ्वीसँगै सूर्यको परिक्रमा जारी राख्ने छ ।

टेलिस्कोप प्रक्षेपण भएको ३० मिनेट पछि, JWST ले एरियन रकेटबाट अलग हुनेछ र यसको सौर्य प्यानलहरू प्रयोग गर्नेछ, जसले यसलाई L-2 तर्फको यात्रा जारी राख्न आवश्यक ऊर्जा प्रदान गर्नेछ। 

JWST ले आफ्नो मार्गमा जारी राख्दा, टेलिस्कोपलाई सौर्य ऊर्जाबाट जोगाउन आवश्यक पर्ने विशाल सौर्य ढाल तैनाथ हुन थाल्नेछ।  प्रक्षेपणको एक हप्ता पछि, सोलार शिल्डहरू पूर्ण रूपमा टेनिस कोर्टको आकारमा खुल्नेछ।  प्रक्षेपणको करिब दुई हप्ता पछि, 6.5-मिटर व्यासको प्राथमिक मिरर, जुन सुरुमा एरियन प्रक्षेपण वाहन भित्र फिट हुनको लागि फोल्ड गरिएको थियो,  जुन पप आउट हुनेछ र खुल्नेछ।

अन्तमा, प्रक्षेपणको लगभग 30 दिन पछि, लगभग पूर्ण रूपमा खुला हुदै JWST L-2 पुग्नेछ, र अन्तिम कक्षीय सुधार प्रदर्शन गरिनेछ।  एक पटक स्थितिमा, विज्ञान उपकरणहरूमा प्रारम्भिकरण र परीक्षण सुरु हुनेछ र त्यसपछि टेलिस्कोपले आफ्नो काम सुरु गर्नेछ।  तर, यो टेलिस्कोपले पहिलो तस्विर  पृथ्वीमा ६ महिना पछि पठाउने छ  ।

जेम्स वेब स्पेस टेलिस्कोपको प्रक्षेपण पछि, विश्वका 40 देशका वैज्ञानिकहरूले पूरा एक वर्षसम्म यसको कामको निगरानी गर्नेछन्।

James Webb Space Telescope

PARTNERS: NASA · CSA · ESA · Other Team Members. JWST: JWST Home · Webmaster: Maggie Masetti / Steve Sabia · Responsible NASA Official: